Sầu riêng là mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, đặc biệt sau khi Nghị định thư xuất khẩu sầu riêng chính ngạch sang Trung Quốc được ký kết vào tháng 7/2022. Chỉ trong năm 2023, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng Việt Nam đã vượt 2,2 tỷ USD – con số kỷ lục chưa từng có trong lịch sử nông sản nước nhà. Tuy nhiên, để thực hiện thủ tục xuất khẩu sầu riêng đúng quy định là một quy trình phức tạp, đòi hỏi doanh nghiệp phải nắm chắc từng bước. Cường Phát Logistics tổng hợp toàn bộ quy trình trong bài viết dưới đây.
1. Tổng Quan Thị Trường Xuất Khẩu Sầu Riêng Việt Nam
Sầu riêng Việt Nam hiện được trồng tập trung tại Tây Nguyên (Đắk Lắk, Lâm Đồng), Đồng bằng sông Cửu Long (Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long) và một số tỉnh Đông Nam Bộ. Các giống phổ biến phục vụ xuất khẩu gồm Ri6, Monthong, Musang King và Dona.
Bảng 1: Các thị trường xuất khẩu sầu riêng chính của Việt Nam (2023)
| Thị trường | Kim ngạch (USD) | Tỷ trọng | Yêu cầu đặc biệt |
|---|---|---|---|
| Trung Quốc | ~2,1 tỷ USD | ~85% | Kiểm dịch GACC, mã vùng trồng |
| Mỹ | ~45 triệu USD | ~2% | USDA/APHIS, chiếu xạ bắt buộc |
| Nhật Bản | ~30 triệu USD | ~1,5% | Xử lý hơi nước nóng (VHT) |
| Hàn Quốc | ~20 triệu USD | ~1% | Chứng nhận KFDA |
| Úc | ~15 triệu USD | ~0,7% | Chiếu xạ + DAFF kiểm tra |
| Các nước khác | ~100 triệu USD | ~4,8% | Phụ thuộc từng quốc gia |
2. Điều Kiện Để Xuất Khẩu Sầu Riêng
Trước khi tiến hành thủ tục hải quan và xuất khẩu, doanh nghiệp cần đảm bảo đáp ứng đầy đủ các điều kiện bắt buộc sau đây:
2.1. Mã Số Vùng Trồng (Growing Area Code)
Mã số vùng trồng là yêu cầu bắt buộc khi xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc và nhiều thị trường khác, giúp truy xuất nguồn gốc từng lô hàng. Để được cấp mã số, vườn sầu riêng phải đáp ứng:
- Đăng ký với Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và PTNT)
- Diện tích tối thiểu đạt 10 ha (theo quy định từng giai đoạn)
- Thực hành sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP hoặc GlobalGAP
- Có nhật ký canh tác, hồ sơ quản lý dịch hại rõ ràng
- Không sử dụng hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật bị cấm theo quy định nước nhập khẩu
2.2. Mã Số Cơ Sở Đóng Gói (Packing House Code)
Cơ sở đóng gói (nhà xưởng, kho lạnh, dây chuyền phân loại) phải được Cục Bảo vệ thực vật cấp mã số và đăng ký với cơ quan kiểm dịch thực vật của nước nhập khẩu. Đối với thị trường Trung Quốc, cơ sở đóng gói phải được GACC – Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt.
2.3. Điều Kiện Doanh Nghiệp Xuất Khẩu
- Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (ngành nghề xuất nhập khẩu)
- Đăng ký mã số thuế tại cơ quan hải quan
- Tài khoản trên Hệ thống VNACCS/VCIS để khai báo hải quan điện tử
- Ký hợp đồng mua bán ngoại thương (Sales Contract) với đối tác nhập khẩu
3. Quy Trình Thủ Tục Xuất Khẩu Sầu Riêng Chi Tiết
Thủ tục xuất khẩu sầu riêng bao gồm nhiều giai đoạn liên kết chặt chẽ. Dưới đây là quy trình 11 bước đầy đủ:
Bộ Hồ Sơ Xuất Khẩu Sầu Riêng Cần Chuẩn Bị
Để thông quan xuất khẩu thuận lợi, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ bộ chứng từ sau:
- Hợp đồng mua bán ngoại thương (Sales Contract)
- Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice)
- Phiếu đóng gói hàng hóa (Packing List)
- Vận đơn đường biển (B/L) hoặc vận đơn đường bộ (CMR)
- Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật – Phytosanitary Certificate
- Giấy chứng nhận xuất xứ – C/O Form E (cho thị trường Trung Quốc)
- Tờ khai hải quan xuất khẩu (khai trên hệ thống VNACCS)
- Kết quả kiểm nghiệm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật
- Danh sách mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói đính kèm
Tiêu Chuẩn Chất Lượng Sầu Riêng Xuất Khẩu
Bảng 2: Tiêu chuẩn chất lượng sầu riêng xuất khẩu phổ biến
| Chỉ tiêu | Yêu cầu / Tiêu chuẩn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Độ chín thu hoạch | 25–30% độ chín (độ Brix 28–32) | Không quá chín, tránh nứt gãy khi vận chuyển |
| Trọng lượng quả | Từ 1,5 kg/quả trở lên | Phụ thuộc yêu cầu hợp đồng |
| Ngoại quan | Không sâu bệnh, không dập nát, không biến màu vỏ | Kiểm tra trực tiếp từng quả |
| Dư lượng thuốc BVTV | Theo MRL của nước nhập khẩu (Codex, EU, Trung Quốc) | Phải có kết quả test trong vòng 14 ngày trước xuất |
| Vi sinh vật gây hại | Không phát hiện côn trùng kiểm dịch (rệp sáp, nhện đỏ…) | Kiểm tra tại vườn và cơ sở đóng gói |
| Kim loại nặng | Pb ≤ 0,1 mg/kg; Cd ≤ 0,05 mg/kg; As ≤ 0,1 mg/kg | Test tại phòng thí nghiệm ISO 17025 |
| Nhiệt độ bảo quản | Tươi nguyên quả: 13–15°C / Đông lạnh: -18°C | Duy trì trong suốt chuỗi lạnh (cold chain) |
4. Phương Thức Vận Chuyển Sầu Riêng Xuất Khẩu
Sầu riêng là loại trái cây tươi có tính nhạy cảm cao về nhiệt độ và thời gian bảo quản. Vì vậy, lựa chọn phương thức vận chuyển phù hợp là yếu tố then chốt đảm bảo chất lượng hàng đến tay khách hàng quốc tế.
4.1. Vận Chuyển Đường Bộ
Đây là phương thức phổ biến nhất đối với sầu riêng xuất sang Trung Quốc qua các cửa khẩu biên giới phía Bắc như Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang. Xe lạnh container 40 feet RF được sử dụng để duy trì nhiệt độ ổn định 13–15°C trong suốt hành trình 2–4 ngày.
4.2. Vận Chuyển Đường Biển
Phù hợp với các thị trường xa như Mỹ, Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Sầu riêng thường được xuất khẩu dưới dạng đông lạnh (frozen durian pulp) bằng container 20RF hoặc 40RF từ cảng Cát Lái (TP.HCM) hoặc Hải Phòng.
4.3. Vận Chuyển Hàng Không
Ít phổ biến do chi phí cao, nhưng được sử dụng cho sầu riêng cao cấp (Musang King nguyên quả) cần giao hàng gấp hoặc đáp ứng thị trường premium.
Bảng 3: So sánh các phương thức vận chuyển sầu riêng xuất khẩu
| Tiêu chí | Đường bộ | Đường biển | Hàng không | Đường sắt |
|---|---|---|---|---|
| Thị trường phù hợp | Trung Quốc | Toàn cầu | Hàng cao cấp | TQ, Trung Á |
| Thời gian vận chuyển | 2–5 ngày | 5–35 ngày | 1–3 ngày | 7–15 ngày |
| Chi phí tương đối | Thấp – TB | Thấp | Cao | Trung bình |
| Thể tích/Trọng lượng | Lớn | Rất lớn | Hạn chế | Lớn |
| Kiểm soát nhiệt độ | Tốt (xe RF) | Tốt (cont RF) | Tốt | Trung bình |
5. Thuế và Chi Phí Xuất Khẩu Sầu Riêng
5.1. Thuế Xuất Khẩu
Sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc được hưởng thuế suất ưu đãi 0% theo Hiệp định Thương mại tự do ASEAN–Trung Quốc (ACFTA) khi sử dụng C/O Form E. Điều kiện: hàm lượng nội địa ASEAN đạt tối thiểu 40% trị giá FOB. Thuế VAT xuất khẩu tại Việt Nam là 0% và doanh nghiệp được hoàn thuế VAT đầu vào nếu đủ điều kiện.
5.2. Chi Phí Doanh Nghiệp Cần Tính Toán
Bảng 4: Các khoản chi phí chính trong xuất khẩu sầu riêng (ước tính tham khảo)
| Khoản chi phí | Mức phí tham khảo | Đơn vị tính |
|---|---|---|
| Phí kiểm dịch thực vật xuất khẩu | 150.000 – 500.000 VNĐ | Mỗi lô hàng |
| Phí kiểm nghiệm dư lượng thuốc BVTV | 3.000.000 – 8.000.000 VNĐ | Mỗi mẫu kiểm |
| Cước vận chuyển xe lạnh nội địa (Tây Nguyên – cửa khẩu) | 15 – 25 triệu VNĐ | Mỗi chuyến ~20 tấn |
| Cước vận chuyển quốc tế đường bộ (sang Trung Quốc) | 800 – 1.500 USD | Container 40RF |
| Cước vận tải biển (tới Nhật/Hàn) | 1.500 – 3.500 USD | Container 40RF |
| Phí khai báo hải quan, chứng từ | 500.000 – 2.000.000 VNĐ | Mỗi tờ khai |
| Phí C/O (Giấy chứng nhận xuất xứ) | Miễn phí (VCCI / Bộ CT) | Mỗi bộ C/O |
| Phí bảo hiểm hàng hóa (cargo insurance) | 0,1% – 0,5% giá trị lô hàng | Mỗi lô |
6. Những Lưu Ý Quan Trọng Khi Xuất Khẩu Sầu Riêng
6.1. Kiểm Soát Chuỗi Lạnh (Cold Chain)
Gián đoạn chuỗi lạnh dù chỉ vài giờ có thể gây thiệt hại toàn bộ lô sầu riêng. Doanh nghiệp cần đảm bảo nhiệt độ liên tục từ vườn → kho đóng gói → xe lạnh → kho cảng → container → kho lạnh nước nhập khẩu. Sử dụng thiết bị data logger theo dõi nhiệt độ liên tục và xuất báo cáo khi giao hàng là bắt buộc đối với nhiều thị trường.
6.2. Lập Kế Hoạch Theo Mùa Vụ
Sầu riêng Tây Nguyên thu hoạch rộ vào tháng 7–9 (vụ chính) và tháng 1–2 (vụ nghịch). Doanh nghiệp cần booking container và đặt lịch kiểm dịch sớm ít nhất 1–2 tuần trước thu hoạch để tránh tắc nghẽn tại cửa khẩu vào cao điểm mùa vụ.
6.3. Cập Nhật Quy Định Nước Nhập Khẩu
Quy định kiểm dịch, danh sách mã vùng trồng được phép và tiêu chuẩn dư lượng thuốc BVTV thay đổi thường xuyên. Doanh nghiệp cần cập nhật định kỳ tại website Cục Bảo vệ thực vật (ppd.gov.vn) và GACC (gacc.gov.cn).
6.4. Hợp Đồng và Điều Khoản Thương Mại Rõ Ràng
Hợp đồng xuất khẩu cần quy định rõ điều kiện thương mại (Incoterms 2020: FOB, CIF, DAP…), chất lượng hàng, phương thức thanh toán (L/C, T/T trả trước, D/P) và cơ chế giải quyết tranh chấp. Tuyệt đối tránh bán hàng tiểu ngạch không có hợp đồng.
7. Tại Sao Nên Chọn Cường Phát Logistics?
Cường Phát Logistics là đơn vị cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng quốc tế toàn diện, với nhiều năm kinh nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam ra thị trường thế giới. Chúng tôi cung cấp gói dịch vụ đầy đủ từ A đến Z cho xuất khẩu sầu riêng:
- Tư vấn thủ tục xuất khẩu và điều kiện kiểm dịch từng thị trường
- Hỗ trợ khai báo hải quan điện tử trên hệ thống VNACCS
- Booking container lạnh (Reefer Container) 20RF và 40RF giá cạnh tranh
- Dịch vụ vận chuyển đường bộ xe lạnh từ vùng nguyên liệu đến cửa khẩu
- Dịch vụ vận chuyển đường biển quốc tế đến các cảng toàn cầu
- Hỗ trợ xin cấp C/O, kiểm tra bộ chứng từ trước khi xuất
- Theo dõi lô hàng real-time và báo cáo nhiệt độ cold chain
- Dịch vụ bảo hiểm hàng hóa quốc tế
Liên Hệ Tư Vấn Miễn Phí Ngay Hôm Nay!
Đội ngũ chuyên gia của Cường Phát Logistics sẵn sàng hỗ trợ bạn 24/7.
🌐 Website: cuongphatlogistics.vn
📞 Hotline: 0868-00-9191
✉️ Email: info.cuongphatlogistics@gmail.com
