Incoterms 2020: Áp Dụng 11 Điều Kiện Vào Thực Tế

Incoterms 2020 (International Commercial Terms 2020) là bộ quy tắc thương mại quốc tế do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, có hiệu lực từ ngày 01/01/2020, gồm 11 điều kiện giao hàng quy định rõ trách nhiệm, chi phí và thời điểm chuyển giao rủi ro giữa người bán và người mua trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Đây là phiên bản Incoterms mới nhất hiện nay – tính đến năm 2026, ICC chưa công bố phiên bản kế tiếp, nên Incoterms 2020 vẫn được sử dụng phổ biến song song với Incoterms 2010 tùy theo thỏa thuận của các bên trong hợp đồng.

Bài viết này là bài tổng hợp gốc về Incoterms 2020 trên Cường Phát Logistics, tổng hợp đầy đủ 11 điều kiện kèm liên kết chi tiết đến từng điều kiện cụ thể, giúp bạn có cái nhìn toàn diện trước khi đi sâu vào từng trường hợp áp dụng.

1. Incoterms là gì? Vì sao cần dẫn chiếu Incoterms trong hợp đồng?

Incoterms là viết tắt của International Commercial Terms – các điều khoản thương mại quốc tế, được ICC nghiên cứu từ những năm 1920 và ban hành phiên bản đầu tiên vào năm 1936, nhằm thống nhất cách hiểu về trách nhiệm giao nhận hàng hóa giữa các thương nhân đến từ nhiều quốc gia, tập quán buôn bán khác nhau.

Về bản chất, Incoterms chỉ xác định:

• Điểm chuyển giao rủi ro hàng hóa từ người bán sang người mua
• Phân chia chi phí vận chuyển, bảo hiểm, thủ tục hải quan giữa hai bên
• Trách nhiệm chứng từ mà mỗi bên phải chuẩn bị

Incoterms không quy định giá bán, phương thức thanh toán, quyền sở hữu hàng hóa hay cách giải quyết tranh chấp hợp đồng – đây là những nội dung các bên cần thỏa thuận riêng trong hợp đồng ngoại thương. Incoterms cũng không mang tính bắt buộc áp dụng; chỉ có hiệu lực khi hai bên tự nguyện thỏa thuận và dẫn chiếu rõ ràng trong hợp đồng (ví dụ ghi rõ “FOB Cat Lai Port, Incoterms 2020”).

2. Lịch sử hình thành và các phiên bản Incoterms

Kể từ khi ra đời, Incoterms đã trải qua 9 lần sửa đổi để phản ánh sự thay đổi trong thực tiễn thương mại và công nghệ vận tải toàn cầu:

3. Điểm mới của Incoterms 2020 so với Incoterms 2010

So với phiên bản 2010 trước đó, Incoterms 2020 có hai thay đổi đáng chú ý nhất:

• Thay thế điều kiện DAT (Delivered at Terminal) bằng DPU (Delivered at Place Unloaded): mở rộng phạm vi địa điểm giao hàng, không chỉ giới hạn tại bến bãi/ga hàng mà có thể là bất kỳ địa điểm nào đã dỡ hàng theo thỏa thuận
• Nâng mức bảo hiểm bắt buộc trong điều kiện CIF và CIP: CIP yêu cầu người bán mua bảo hiểm ở mức cao nhất (Institute Cargo Clauses A), trong khi CIF vẫn giữ mức bảo hiểm tối thiểu (Institute Cargo Clauses C) – đây là điểm khác biệt quan trọng giữa hai điều kiện này mà nhiều người mới làm xuất nhập khẩu dễ nhầm lẫn

4. Tổng quan 11 điều kiện Incoterms 2020

Incoterms 2020 chia 11 điều kiện thành 2 nhóm dựa theo phương thức vận tải áp dụng.

Nhóm 1: Áp dụng cho mọi phương thức vận tải (đường bộ, đường biển, đường hàng không, đa phương thức)

Nhóm 2: Chỉ áp dụng cho vận tải đường biển và đường thủy nội địa

Lưu ý: CFR và CNF thực chất là một điều kiện, chỉ khác cách viết tắt phổ biến trong thực tế giao dịch (CNF là cách gọi không chính thức, ICC dùng ký hiệu chuẩn là CFR).

5. Chi tiết từng điều kiện Incoterms 2020

Vì mỗi điều kiện có quy định riêng khá chi tiết về điểm chuyển giao rủi ro, phân chia chi phí và trách nhiệm chứng từ, Cường Phát Logistics đã có bài viết phân tích chuyên sâu cho từng điều kiện. Bạn có thể tìm hiểu kỹ hơn tại các bài viết sau:

• Điều kiện FOB – điều kiện phổ biến nhất trong xuất khẩu đường biển tại Việt Nam
• Điều kiện FCA – linh hoạt cho cả vận tải container và hàng không
• Điều kiện CIF – thường dùng khi người bán chủ động thuê tàu và mua bảo hiểm
• Điều kiện CPT – dạng “CFR” áp dụng cho mọi phương thức vận tải
• Điều kiện CIP – yêu cầu mức bảo hiểm cao nhất trong toàn bộ 11 điều kiện
• Điều kiện DAP – phù hợp khi người bán muốn kiểm soát vận chuyển đến tận nơi cho người mua
• Điều kiện DDP – người bán chịu trách nhiệm cao nhất, bao gồm cả thuế nhập khẩu

Các điều kiện còn lại (EXW, FAS, CFR/CNF, DPU) sẽ được Cường Phát Logistics cập nhật bài viết chi tiết trong thời gian tới.

6. Cách chọn điều kiện Incoterms phù hợp cho doanh nghiệp

Việc lựa chọn điều kiện Incoterms phù hợp phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• Năng lực logistics của doanh nghiệp: doanh nghiệp mới xuất khẩu, chưa có kinh nghiệm thuê tàu nên ưu tiên các điều kiện nhóm E, F (EXW, FCA, FOB) để chuyển giao trách nhiệm vận chuyển sớm cho đối tác
• Mức độ kiểm soát mong muốn với hàng hóa: nếu muốn kiểm soát toàn bộ hành trình đến tận kho người mua, nên chọn nhóm D (DAP, DPU, DDP)
• Loại hàng hóa và phương thức vận tải: hàng nguyên container đường biển thường dùng FOB/CIF; hàng lẻ, hàng không hoặc vận tải đa phương thức phù hợp hơn với FCA/CPT/CIP
• Khả năng đàm phán và vị thế trong giao dịch: bên có lợi thế thương lượng thường đẩy trách nhiệm, chi phí và rủi ro nhiều hơn về phía đối tác

7. Minh Họa Trách Nhiệm Các Điều Kiện Incoterms 2020

Để minh họa rõ ràng hơn về Incoterms 2020, Cường Phát Logistics giúp bạn hình dung qua một sơ đồ dạng dòng thời gian (timeline), thể hiện rõ:

• Các giai đoạn chính trong vận chuyển quốc tế
• Ai chịu trách nhiệm và rủi ro tại mỗi giai đoạn
• Phân biệt người bán (màu xanh) và người mua (màu đỏ)

8. Lưu ý khi ghi Incoterms 2020 trong hợp đồng ngoại thương

Để tránh tranh chấp không đáng có, khi đưa Incoterms vào hợp đồng cần đảm bảo:

• Ghi rõ phiên bản áp dụng: ví dụ “CIF Ho Chi Minh City Port, Incoterms 2020”, tránh trường hợp chỉ ghi “CIF” mà không dẫn chiếu năm phiên bản, dễ gây tranh cãi nếu có thay đổi giữa các bản Incoterms
• Địa điểm giao hàng càng cụ thể càng tốt: nêu rõ tên cảng, tên bến, số kho thay vì chỉ ghi chung chung tên thành phố/quốc gia
• Cấu trúc chuẩn khi ghi trong hợp đồng: [Điều kiện] + [Địa điểm quy định] + [Phiên bản Incoterms], ví dụ: “FOB Cat Lai Port, Incoterms 2020”
• Không nhầm lẫn Incoterms với hợp đồng vận tải: Incoterms chỉ là điều kiện cơ sở giao hàng, không thay thế cho hợp đồng vận chuyển (Booking, Bill of Lading) hay hợp đồng bảo hiểm hàng hóa riêng biệt
• EXW là điều kiện có lợi nhất cho người bán.
• DDP là điều kiện có lợi nhất cho người mua.
• Trong CIFvà CIP, người bán phải mua bảo hiểm nhưng chỉ với mức bảo hiểm tối thiểu (trừ khi có thỏa thuận khác).
• ⚠️ Kiểm tra luật hải quan và các quy định thuế ở cả hai quốc gia khi dùng các điều kiện như DDP, DAP.
• Incoterms không xác định quyền sở hữu hàng hóa, chỉ xác định nghĩa vụ giao nhận và rủi ro.

9. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp dựa trên nội dung chính thức của Incoterms 2020 do ICC ban hành. Doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến chuyên gia xuất nhập khẩu hoặc đơn vị logistics khi áp dụng cho hợp đồng ngoại thương cụ thể để đảm bảo phù hợp với đặc thù giao dịch.

Cần tư vấn lựa chọn điều kiện Incoterms 2020 phù hợp hoặc hỗ trợ vận chuyển quốc tế theo điều kiện đã thỏa thuận? Liên hệ Cường Phát Logistics để được tư vấn chi tiết.

• Phân tích và lựa chọn điều kiện Incoterms phù hợp nhất
• Đàm phán điều khoản giao hàng với đối tác nước ngoài
• Tính toán chi phí logistics chính xác theo từng điều kiện
• Hỗ trợ soạn thảo điều khoản Incoterms trong hợp đồng mua bán
• Giải quyết tranh chấp liên quan đến điều kiện giao hàng